Anna Wietrak
W niedzielę, 1 listopada, na dwóch piaseczyńskich cmentarzach ponownie pojawią się wolontariusze z puszkami. Coroczna Kwesta Pamięci, organizowana przez Stowarzyszenie Społeczny Komitet Renowacji Cmentarza Parafialnego w Piasecznie, ma pomóc w ratowaniu kolejnego zabytkowego nagrobka. W ubiegłym roku podczas zbiórki udało się zebrać 23 722,94 zł. Tym razem organizatorzy chcą pozyskać środki na odnowienie grobu człowieka, który przed laty współtworzył piaseczyński samorząd.
Tablica z nazwiskiem odpadła od pomnika
Tegoroczna kwesta zostanie przeznaczona na renowację grobu Cezarego Lachowicza, znajdującego się na piaseczyńskim cmentarzu parafialnym.
Stan nagrobka dobrze widać na aktualnych fotografiach. Czarne płyty przykrywające grób są popękane w kilku miejscach, a między fragmentami kamienia powstały głębokie szczeliny. Jeszcze większe zniszczenia dotyczą tablicy z nazwiskiem Cezarego Lachowicza. Dawniej znajdowała się ona na pionowej części pomnika, tuż pod płaskorzeźbą Chrystusa w koronie cierniowej. Dziś leży na grobie, rozbita na kilka części. W miejscu, w którym była zamocowana, pozostała odsłonięta, zniszczona powierzchnia.
Pomnik powstał w 1934 roku. Wykonał go warszawski zakład kamieniarski Bolesława Sypniewskiego, którego sygnaturę można do dziś zobaczyć na jednym z elementów nagrobka. Ma charakterystyczną modernistyczną formę, a do jego budowy wykorzystano między innymi piaskowiec, czarny granit i elementy żeliwne.
Po ponad 90 latach nagrobek wymaga prac konserwatorskich, które pozwolą zabezpieczyć go przed dalszym niszczeniem.
Kim był Cezary Lachowicz?
Cezary Lachowicz był jednym z przedstawicieli władz Piaseczna w pierwszych latach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Pełnił funkcję zastępcy burmistrza Wacława Kauna, który kierował miastem w latach 1918–1926.
Z dostępnych opracowań historycznych wynika, że Lachowicz ustąpił ze stanowiska z powodu choroby. W 1926 roku jego następcą został Lucjan Matynia, działacz społeczny i członek Polskiej Partii Socjalistycznej.
Lachowicz pracował również jako obrońca sądowy i angażował się w działalność miejscowej straży ogniowej. Zasiadał w komisji rewizyjnej pierwszego zarządu Towarzystwa Ochotniczej Straży Pożarnej w Piasecznie.
Zmarł 17 listopada 1934 roku w wieku 77 lat. Spoczął na cmentarzu parafialnym przy ul. Kościuszki.
Tegoroczna zbiórka ma również szczególny wymiar historyczny. W 2026 roku przypada setna rocznica śmierci Wacława Kauna, pierwszego burmistrza Piaseczna po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Tym samym kwesta przypomni dwóch ludzi związanych z władzami miasta w pierwszych latach II Rzeczypospolitej.
Zniszczony nagrobek odzyskał dawny wygląd
O tym, jak wiele mogą zmienić prace konserwatorskie, świadczy niedawno zakończona renowacja pomnika Rozalii z Kalińskich Chmielewskiej, która zmarła w 1916 roku.
Przez lata jej nagrobek ulegał stopniowemu niszczeniu. Kamienny postument nosił ślady działania warunków atmosferycznych, a ozdobny żelazny krzyż, który niegdyś go wieńczył, zaginął wiele lat temu.
W sierpniu 2026 roku odrestaurowany pomnik powrócił na swoje miejsce na cmentarzu parafialnym. Szczególnie wymagającym zadaniem było odtworzenie żelaznego krzyża. Udało się to dzięki jedynej zachowanej fotografii przedstawiającej pierwotny wygląd nagrobka. Zniszczony postument odzyskał dawną formę, a na jego szczycie ponownie pojawił się ozdobny krzyż.
Jak poinformował Społeczny Komitet Renowacji Cmentarza Parafialnego w Piasecznie, pieniądze na odnowienie tego konkretnego pomnika przekazała gmina Piaseczno.
W ubiegłym roku zebrali ponad 23 tysiące złotych
Podczas Kwesty Pamięci w 2025 roku mieszkańcy i osoby odwiedzające piaseczyńskie cmentarze przekazali łącznie 23 722,94 zł.
W zbiórkę zaangażowali się wolontariusze, harcerze, przedstawiciele młodzieżowych drużyn pożarniczych oraz lokalnych organizacji.
Stowarzyszenie przedstawiło wówczas listę sześciu zabytkowych nagrobków planowanych do renowacji w 2026 roku i kolejnych latach. Oprócz grobów Cezarego Lachowicza i Rozalii Chmielewskiej znalazły się na niej również miejsca pochówku Tadeusza Oleszkiewicza, ks. Antoniego Staniszewskiego, Barbary Matrębiewskiej i Marianny Jaworskiej.
Komitet zaznacza, że prowadzi renowacje wyłącznie obiektów nieposiadających opiekunów prawnych. Dzięki temu możliwe jest ratowanie historycznych pomników, które bez takiego wsparcia mogłyby nadal niszczeć.
Gdzie i kiedy odbędzie się kwesta?
Tegoroczna Kwesta Pamięci odbędzie się w niedzielę, 1 listopada, na dwóch piaseczyńskich nekropoliach. Na cmentarzu parafialnym przy ul. Kościuszki 44 wolontariusze będą zbierać datki w godzinach 8:00–16:00. Z kolei na cmentarzu komunalnym, przy bramie od ul. Julianowskiej 27, zbiórka potrwa od 9:00 do 15:00.
Akcję organizuje Stowarzyszenie Społeczny Komitet Renowacji Cmentarza Parafialnego w Piasecznie we współpracy z parafią św. Anny.
Cmentarz parafialny w Piasecznie powstał w 1796 roku, a więc w tym roku mija 230 lat od jego założenia. W 1991 roku nekropolia została wpisana do rejestru zabytków. Znajdujące się tam historyczne nagrobki są świadectwem dziejów miasta, ale upływ czasu i działanie warunków atmosferycznych sprawiają, że wiele z nich wymaga kosztownych prac konserwatorskich. Tegoroczna zbiórka ma pomóc ocalić kolejny z nich.
Napisz komentarz
Komentarze