Kontrole, straty i odłożone remonty. Co wykazała PAN w Ogrodzie Botanicznym w Powsinie?

racamy do sprawy nieprawidłowości w Ogrodzie Botanicznym PAN w Powsinie. Jeszcze przed publikacją pierwszego materiału skierowaliśmy do Polskiej Akademii Nauk szczegółowe pytania dotyczące kontroli, finansów Ogrodu, zmian personalnych i działań naprawczych. Teraz otrzymaliśmy obszerną odpowiedź od rzecznika prasowego PAN Roberta Paplińskiego, z której wynika, że skutki nieprawidłowości były szersze, niż dotąd było wiadomo.

Rzecznik potwierdza, że w jednostce przeprowadzono dwie kontrole dotyczące umów cywilnoprawnych zawieranych z pracownikami. Pierwsza obejmowała umowy z 2024 roku i zakończyła się w październiku 2025 roku. Druga dotyczyła umów z 2023 i 2025 roku, a jej protokół sporządzono w sierpniu 2026 roku.

– Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły przede wszystkim obszaru zawierania i rozliczania umów cywilnoprawnych z osobami pozostającymi jednocześnie w stosunku pracy z jednostką – przekazał Robert Papliński.

PAN wskazuje również na ryzyko pokrywania się zleconych prac z obowiązkami etatowymi oraz problemy w ewidencji czasu pracy i dokumentacji kadrowej. Część ustaleń – jak zaznacza Akademia – może odpowiadać podejrzeniu działania na szkodę interesów majątkowych jednostki, niegospodarności i poświadczenia nieprawdy w dokumentach.

871,7 tys. zł ponad plan

W 2024 roku plan w pozycji „wynagrodzenia i składki od nich naliczane” został przekroczony o 8,8 proc., czyli o 871,7 tys. zł. Zamiast planowanych 9,87 mln zł wydano 10,75 mln zł.

PAN wprost wskazuje, że przekroczenie było skutkiem naruszeń w zakresie wynagrodzeń. Jednocześnie nie podaje jeszcze, jaka część wypłat mogła być niezasadna. Nadal trwa weryfikacja umów oraz ustalanie pełnej liczby pracowników i łącznej wartości wypłat.

Ogród stracił rentowność

Z odpowiedzi PAN wynika, że sytuacja finansowa placówki wyraźnie pogorszyła się w latach 2024–2025.

– Analiza bieżącej sytuacji finansowej Ogrodu Botanicznego dotycząca lat 2024–2025 wskazała na utratę rentowności prowadzonej działalności i pogorszenie płynności finansowej, do czego częściowo przyczyniły się zidentyfikowane nieprawidłowości – informuje Polska Akademia Nauk.

Jeszcze w 2023 roku Ogród wykazał 655 tys. zł zysku netto. W 2024 roku odnotował już 711,5 tys. zł straty, a w 2025 roku kolejne 635,3 tys. zł straty.

Koszty działalności operacyjnej wzrosły w 2024 roku z 12,77 mln zł do 20,38 mln zł. PAN zaznacza przy tym, że około 3,4 mln zł stanowiły koszty związane z działalnością Stacji Agroekologicznej w Kosewie.

Część remontów nie została wykonana

– Wpływ nieprawidłowości był natomiast widoczny w obszarze remontów – wskazuje PAN.

W 2025 roku część planowanych przedsięwzięć remontowych i modernizacyjnych nie została wykonana, ponieważ środki trzeba było przesunąć na bieżące utrzymanie działalności. Dotyczyło to m.in. remontów nawierzchni alejek, oświetlenia dróg wewnętrznych, rozbudowy systemów nawodnienia i remontów wybranych budynków.

Bieżąca działalność placówki była jednak kontynuowana. W 2024 roku Ogród odwiedziło ponad 226 tys. osób, a w 2025 roku około 195 tys.

PAN ocenia, że przekroczenie planu wynagrodzeń nie wpłynęło istotnie na funkcjonowanie Ogrodu w krótkim okresie, ale ograniczyło możliwości finansowania remontów i może prowadzić do kumulacji potrzeb modernizacyjnych w kolejnych latach.

PAN chce odzyskać pieniądze

Akademia potwierdza, że kierownictwo Ogrodu zostało zobowiązane do podjęcia działań zmierzających do odzyskania kwot wypłaconych nienależnie.

– Ostateczne ustalenie wysokości ewentualnej szkody będzie możliwe po zakończeniu czynności weryfikacyjnych oraz postępowania prowadzonego przez organy ścigania – przekazuje PAN.

Na razie Akademia nie wskazuje ani konkretnej sumy, ani liczby osób, których mogą dotyczyć takie działania.

PAN wprowadza działania naprawcze

Po kontroli kierownictwo placówki zostało zobowiązane do kompleksowej weryfikacji wszystkich umów zawartych z pracownikami. PAN zapowiada również wprowadzenie procedur mających wyeliminować ryzyko podwójnego wynagradzania, nakładania się czasu pracy oraz konfliktów interesów. Zmiany mają objąć także kontrolę wydatków, udzielanie zamówień i obieg dokumentów.

Trwają również prace nad nowym statutem jednostki, który ma wprowadzić skuteczniejsze mechanizmy kontroli.

Zmiana dyrektora była „interwencyjna”

PAN wyjaśniła nam również sytuację dotyczącą obecnego kierownictwa.

Od 18 maja 2026 roku obowiązki dyrektora Ogrodu pełni Anna Dorota Gut. Akademia określa powierzenie jej tej funkcji jako „interwencyjne i przejściowe”.

– W związku z zaistniałymi nadzwyczajnymi okolicznościami Prezes Polskiej Akademii Nauk powierzył Pani Annie Dorocie Gut czasowe pełnienie obowiązków dyrektora w celu zabezpieczenia bieżącego funkcjonowania Ogrodu, realizacji jego zadań oraz podjęcia niezbędnych działań organizacyjnych i naprawczych – czytamy w odpowiedzi PAN.

6 sierpnia prezes PAN powołał komisję konkursową, która ma przeprowadzić konkurs na stanowisko dyrektora jednostki.

Akademia potwierdza także, że żadna z osób, których dotyczą ustalenia kontroli – w tym były dyrektor i były zastępca – nie pozostaje już w stosunku pracy z Ogrodem Botanicznym. PAN zastrzega przy tym, że ocena indywidualnej odpowiedzialności, w tym karnej, należy do prokuratury i innych właściwych organów.

Sprawa nadal trwa

PAN zapowiada dalszy nadzór nad wdrażaniem działań naprawczych i kolejne czynności sprawdzające.

Nie otrzymaliśmy natomiast protokołów pokontrolnych. Akademia informuje, że cała dokumentacja została przekazana organom ścigania i jest obecnie przez nie weryfikowana.

– Z uwagi na dobro toczącego się postępowania przygotowawczego oraz ochronę praw osób, których sprawa dotyczy, na obecnym etapie PAN nie udostępnia protokołów ani wystąpień pokontrolnych – przekazał nam Robert Papliński.

Na odpowiedź prokuratury nadal czekamy. Do sprawy wrócimy.

Czytaj także: